FacebookInstagramLinkedInmenu-iconicon-playscroll-downsearchTwitterShapeYouTube

Dünyanın ilk kış lastiği nasıl icat edildi?

Günümüzde, Finlandiya kışında kış lastiği kullandığımız ve yaz için farklı lastiklere geçiş yaptığımız, herkes için aşikârdır. Ancak, bu hep böyle olmadı, çünkü kış lastiği henüz yüz yaşında bile değil. Dünyanın ilk kış lastiği “Kelirengas” nasıl oluşturuldu?

Kış lastiklerinin kullanımını gerektiren yasa 1978'de Finlandiya'da yürürlüğe girdi. Dünyanın ilk kış lastikleri sadece 44 yıl önce 1934'te üretilmişti. Suomen Gummitehdas Osakeyhtiö tarafından üretilen Kelirengas, kamyonlar için geliştirilmişti, çünkü bu çağ, atlı taşımacılığın motorlu taşıtlarla değiştirildiği bir zamandı. Gelişim, Turku lastik perakendecisi ve sektörün "büyük atası" August Kelhu, Gummitehdas satış müdürü Erik Sundqvist ve fabrikadaki mühendislerin yakın ortaklığıyla ve iletişimiyle kendini gösterdi.

– Yollar kalitesizdi, ancak yıl boyunca taşınması gereken mallar vardı. 1930'da otomobil sayısı arttıkça, binek otomobillerin de yeni tür lastiklere ihtiyaç duyduğu keşfedildi. 1936'da, şirket binek otomobiller için daha küçük bir kış lastiği geliştirdi ve üretti. "İlk Hakkapeliitta kış lastiği kış koşulları altında tutuş sağlıyordu, ancak yazın da kullanılabiliyordu," Nokian Tyres'ta 35 yılı aşkın süre çalışmış Pentti Eromäki.

Yollar 1930'larda kalitesizdi, ancak otomobiller de çok dayanıklı değildi, bu yüzden bir yere varmak her zaman garanti değildi. Bu nedenle, kış lastiklerinin en önemli özellikleri, yapısal dayanıklılıktı ve buzlu ve karlı yollarda tutuştu.

– Kış lastikleri, kış koşulları akılda tutularak tamamıyla geliştirildi. İlk kış lastiği tamamen yeni bir sırt desenine sahipti, çünkü oluklar bütünüyle enineydi ve yumuşak karda ve çamurda dişe benzeyen bir tutuş sağlıyordu. Nokian Tyres Ürün Geliştirme Yöneticisi Juha Pirhonen, tüm lastik fikrinin, karlı yollarda iyi bir tutuş yüzeyine dayandığını düşünüyor.

İlk olarak, yalnızca çivili kış lastikleri vardı

Otomobil sayısı artmaya devam ettikçe, sürüşü kolaylaştırmak için yolların sürülmesine başlandı. Ancak, sürme işlemi, o zamanki lastiklerin nüfuz edemeyeceği kaygan buzlu yüzeyler oluşturmuştu.

– Sert metal uçlu güncel çivili lastik 1960'ların başında üretildi. Önceden de çivi takma denemeleri olsa da, bu, çivili lastiğin tam olarak icat edildiği tarihti. Pentti Eromäki'nin anımsadığına göre, 1974'te, çivilerden kaynaklanan yol aşınmasını azaltmayı hedefleyen yeni çivili lastik yönetmelikleri sunuldu.

Yol bakımı iyileştirildi ve çok daha fazla yol asfaltla kaplandı, bu da yolların, kışın buz ve kar içermemelerini sağladı. Başka bir kış lastiği türünün, kış lastiği yönetmeliklerinden bağımsız olacak bir lastiğin geliştirilmesine başlandı.

– İlk çivisiz kış lastikleri 1970'lerde geliştirildi; sırt deseninde ağır yarıklar ve yeni, yenilikçi kauçuk bileşikler kullanarak çivili lastiğin tutuş özelliklerini kısmen dengeleyebiliyorlardı. Eromäki "Çivisiz lastik daha iyi sürüş konforu sunmuştu, çünkü teoride sessizdi," diyor.

Geriye bir şey kalıyor

Şu an, kış lastikleri farklı pazarlar için geliştirilmektedir; örneğin, Kuzey Amerika, Kuzey ve Merkezi Avrupa lastikleri çok farklıdır.

– "Kuzey ülkelerinde, sürücüler çevre dostu olmaya değer verir ve kış özellikleri en yüksek seviyededir," Juha Pirhonen.

Günümüzde, yollarımız, lastik endüstrisinin ilk günlerine kıyasla bütünüyle farklı bir kalitededir ve arabalarımızın geçmişteki otomobillerle ortak olan neredeyse tek yanı dört tekerlektir. Düşük profilli kış lastikleri geliştirilmiştir, yani artık daha düşük profile sahiptirler ve daha geniş bir iç çapları vardır. Modern otomobiller, lastikler üzerine bütünüyle yeni talepler getirir.

– Lastik endüstrisi, otomobillerin kavrayış ve tutuşunu iyileştirmeye yardımcı olmuştur. Bunlar, sürücülerin takdir ettiği şeylerdir. Ancak, Pirhonen'e göre yakın yıllarda, tüketiciler lastiklerin ve malzemelerin çevre dostu olmasına, düşük yuvarlanma direncine ve düşük gürültüye de değer vermeye başladı.

Lastik gelişimi de on yıllar içinde büyük sıçramalarla ilerledi. Günümüzde, bilgisayarlar normal araçlardır ve lastik testleri daha teknik hale gelmiştir. On yıllar sonra bile, geriye bir şey kalıyor.

– Pentti Eromäki "Hiçbir makine yeni fikirler üretemez; tüm yaratıcı çalışmayı hala kendiniz yapmanız gerekiyor" diye bitiriyor.